تبلیغات
..... مهندسان ایرانی .....

..... مهندسان ایرانی .....
واردات و توزیع نهاده های کشاورزی ( کود - سم - بذر - سمپاش ) 

بررسی اقتصادی تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران

سید مهدی میر حسینی -- حسین سابقی
مدرس دانشگاه ، مدیر عامل شركت ایمن دارو .
 
کارشناس ارشد ومدیر باغبانی سازمان جهاد کشاورزی خراسان رضوئ

خلاصه

استفاده از گیاهان دارویی سبب شده است تا میزان گیاهان دارویی در كشورهای توسعه یافته روز به روز افزایش یابد، به طوری كه واردات گیاهان دارویی ( گیاهان معطر شامل آن نمی شود ) از 355 میلیون دلار در سال 1976 به 51/5 میلیارد دلار در سال 2002 رسید و تا سال 2050 بالغ بر 5 تریلیون دلار خواهد رسید ( هاسنا 1997 ). میزان واردات گیاهان دارویی در كشورهای مختلف نظیر ژاپن ، آلمان ، سوئیس و كانادا روز به روز در حال افزایش است.
مواد اولیه گیاهی و فرآورده‌های درمانی حاصل از آنها سهم مهمی از بازار داروئی را در برمی گیرند و بدین خاطر دستیابی به راهبردهای شناخته شده بین المللی كیفی آنها لازم و ضروری به نظر می‌رسد. مجمع بهداشت جهانی در تعدادی از قطعنامه‌های خود از جمله :
WHA 40.33 (1987 ) ; WHA 31.33 (1978 ) ; WHA 30.40 (1977 ) ;WHA 42.43 (1989 ).
بر لزوم تامین و كنترل كیفی فرآورده‌های گیاهان دارویی با بكارگیری تكنیكهای جدید و به كارگیری داروهای مناسب تاكید می‌ورزد. خط مشی سازمان بهداشت جهانی( چاپ سوم فارماكوپه بین المللی ) ، مشخصات كیفی مواد اولیه گیاهان را جهت ورود به بازارهای جهانی كه در فهرست اصلی داروهای WHO قرار دارند ، به ما ارائه می‌دهد.
واژه‌های كلیدی: اقتصاد، صادرات، گیاهان دارویی

 

مقدمه

متكی بودن اقتصاد ایران بر درآمدهای نفتی و تاثیر پذیری درآمدها از مسائل سیاسی و اقتصادی ، آسیب پذیری اقتصاد كشور را موجب شده است. یكی از راههای مقابله با این چالش ، توسعه تولیداتی است كه ضمن بهبود وضع اقتصاد داخلی سبب افزایش صادرات غیر نفتی می‌شود.. دراین میان محصولات جنگلی، مرتعی و گیاهان دارویی و صنعتی علاوه بر نقش خاصی كه در اقتصاد داخلی دارند می‌توانند تاثیر به سزایی در امر صادرات غیر نفتی داشته باشند. خوشبختانه با روی آوردن دنیا ،به خصوص كشورهای پیشرفته به استفاده از فرآورده‌های گیاهی و مصرف روز افزون آن در جهان ، چه در داروسازی و چه در صنایع غذایی و آرایشی -بهداشتی و با توجه به تنوع آب و هوایی كشور و امكان رویش اكثر گیاهان در آن ، فرصتی طلایی نصیب جمهوری اسلامی ایران گشته است تا از آن به بهترین نحو ممكن استفاده نموده وحضور خود را در بازارهای جهانی بیش از بیش افزایش دهد.
 

مواد و روشها

این مقاله بر اساس ارزیابی آماری و داده‌های سازمان بهداشت جهانی WHO) ) تدوین گردیده و بر مبنای آن سهم ایران در تجارت گیاهان دارویی تا حدودی ارزیابی گردیده و آخرین آمارمربوط به سال 2002 میلادی می‌باشد و اولین آمارهای ارائه شده مربوط به سال 1993 میلادی است یعنی در یك محدودة ده ساله آمارهای جهانی مورد مطالعه قرار گرفت و از روش LQ موقعیت مكانی اقتصاد و تجارت گیاهان دارویی در ایران سنجیده شد. جهت دستیابی به بهترین و دقیق ترین آمارها از منابعی مانند (هاسنا 1997)، (هاندا 1999)، (گرون والد و بوتل 1996) ، (زانگ 1996) (جانسن 1997) كه منابع مطالعاتی سازمان بهداشت جهانی می‌باشند استفاده گردید.
 

نتایج و بحث

اسانس‌ها و دیگر مواد مؤثر گیاهان دارویی زمینه‌ای بسیار مناسب برای صادرات دارند و در ارتقاء ارزش افزوده حاصله از كشت گیاهان دارویی دارای اهمیت به سزایی می‌باشند. اسانس‌ها از جمله مواد لازم در صنایع دارویی ، غذایی و آرایشی و بهداشتی هستند و بر اساس یك توافق جهانی و به دلیل زیست محیطی و بهداشتی مصرف اسانس‌ها و رنگهای شیمیایی ابتدا در تهیه مواد غذایی و بعد تولید مواد آرایشی به تدریج كاهش یافته تا پایان سال 2004 میلادی متوقف خواهد شد و به جای آنها اسانس‌ها و رنگهای طبیعی بكار گرفته می‌شود. كشورهای مصرف كننده مانند ایران دارای گیاهانی هستند كه اسانس‌ها بر بنیاد آنها شكل می‌گیرد. وبا توجه به قابلیت‌های گسترده سرزمین گونه‌های گیاهی ، می‌توان علاوه بر جلوگیری از خروج مبالغ زیادی ارز از كشور در زمره صادركنندگان اسانس قرار گرفت.
با توجه به رویكرد كشورهای جهان به داروهای گیاهی و فرآورده‌های طبیعی در سالهای آینده مصرف گیاهان دارویی در صنعت افزایش می‌یابد. آنچه در حال حاضر باعث ركود مصرف گردیده عدم فعالیت بخشهای تحقیقات صنعتی درزمینة پژوهش و ساخت محصولات گیاهی جدید بوده است. با اینكه هر ساله بیش از9000 نوع فرآوردة گیاهی در كشورهای اروپایی و آمریكا فرموله و به بازار عرضه می‌شود كشور ما مانند 50 سال گذشته بیشتر در زمینة تولید عرقیات گیاهی و طی دهة گذشته در تولید حدود 170 نوع داروی گیاهی سرمایه گذاری نموده كه تنها در بازار داخلی به فروش رسیده است. در همین مدت به مدد فن آوری اطلاعات مانند اینترنت و ماهواره به طور مداوم برای محصولات خارجی تبلیغ ، بازاریابی و فضای مناسب فروش ایجاد شده وعجیب تراینكه یكی از مصرف كنندگان عمدة این محصولات ( یعنی فرآورده‌های گیاهان دارویی كشورهای خارجی ) ایران است. در طراحی و فرآیند تولید فرآورده‌های وارداتی به خصوص دارویی آنها و OTC‌ها مواد مؤثر گیاهان دارویی نقش مهمی داشته است. این طرح مطالعاتی در پی معرفی فرصت‌های خالی برای تجارت و صادرات گیاهان دارویی ایران و محصولات جانبی آن است.
در حال حاضر یك سوم داروهای مورد استفاده بشر را داروهای با منشاء گیاهی تشكیل می‌دهد و این میزان بی تردید رو به افزایش است. نگاهی گذرا به آمار ثبت شده این موضوع را بیشتر روشن خواهد نمود. بر اساس آمار سال 1994 فروش جهانی داروهای گیاهی بالغ بر 4/12 میلیارد دلار بوده است. در این رابطه اروپا با حجم فروش 5/6 میلیارد دلار مقام اول را دارا بوده و آسیای شرقی با 3/2 میلیارد دلار ، ژاپن با 2/1 میلیارد دلار و آمریكای شمالی با 5/1 میلیارد دلار در رتبه‌های بعدی قرار دارند. در میان كشورهای اروپایی آلمان با میزان 5/2 میلیارد دلار بیشترین سهم را داشته و پس از آلمان فرانسه با حجم 6/1 میلیارد دلار و ایتالیا با حجم 600 میلیون دلار قرار دارند ( گرون والد و بوتل ، 1996 ؛ هاسنا ، 1997 ). در ژاپن بین سالهای 1974 - 1989 فروش داروهای گیاهی 15 برابر افزایش داشته است. این در حالی است كه فروش بقیه محصولات دارویی 3 برابر افزایش داشته است ( زانگ 1996 ). در سال 1990 در حدود 700000 تن مواد گیاهی توسط پزشكان چینی و به صورت نسخه‌های سنتی مورد مصرف بیماران قرار گرفته است. در حدود چهل درصد داروهای موجود در داروخانه‌های چین را داروهای گیاهی تشكیل می‌دهد و طی 5 سال گذشته فروش داروهای سنتی در چین 113 درصد افزایش داشته است. در چین هر ساله 460000 تن مواد گیاهی ، مورد نیاز كارخانه‌های تولید كننده داروهای گیاهی می‌باشد ( هاسنا ، 1997 ). در آمریكا سالانه در حدود 125 میلیون نسخه نوشته شده حاوی داروهایی است كه از گیاهان تهیه می‌شوند. از هر سه نفر شهروند آمریكایی بالغ یك نفر از داروهای گیاهی استفاده می‌كند و سالانه 54 دلار جهت درمان بیماریهایی مانند سرماخوردگی ، سوختگی ، سر درد ، آلرژی و بیخوابی پرداخت می‌نمایند ( هاسنا ، 1997 ؛ جانسن ، 1997 ).
 

 

منابع

1- منابع مطالعاتی سازمان انتقال تكنولوژی آسیا و اقیانوسیه (APCTT ).
2-
مطالعات سازمان بهداشت جهانی (WHO ) شامل هاسنا 1997 ، هاندا 1999 ، گرون والد و بوتل 1996 ، زانگ 1996 ، جانسن 1997.

Economic inveotigation in Exportation and busines of Iranian medicinal plants .
S . Mehdi Mirhoseini , Hosein Sabeghi
Daneshjoo Blvd. 13th no: 132 Tel: (0511) 6054491. Fax: 6068121 Mashed - Iran
Abstract
Herbal medicine usage has been growing in progressed countries and it has increased from 355 million in 1976 to 5/51 million in 2002 and it will reach to 5 trillion in 2050. Herbal medicine imports in countries such as Japan, Jermany, Swiss and Canada increasing. Herbal medicine and its products has been an important drug in marketing., therefore this has been international strategy and necessity. WHO manifest-s are as follows: WHA 40.33 (1987); WHA 31.33 (1978); WHA 30.40 (1977) ;WHA 42.43(1989). To control the quality and using of Herbal Medicine new technique has been suggested.
Keywords: Medicinal plants , euportation , marketing

.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

با سلام
علم را با خود به این دنیا نیاوردم و با خود نیز به گور نخواهم برد. علم را آموخته ایم تا به دیگران آموزش دهیم تا نسل به نسل بچرخد و تکمیل شود .
ما را در این امر همراهی کنید

مهندس علی جعفری
كارشناس ارشد كشاورزی
Telegeram.me/agronomic
09123882737
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ و مطالب موجود چیست؟




صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب