تبلیغات
..... مهندسان ایرانی .....

..... مهندسان ایرانی .....
واردات و توزیع نهاده های کشاورزی ( کود - سم - بذر - سمپاش ) 

ارزیابی روند استفاده از گیاهان داروئی و محصولات جانبی (داروئی ،‌بهداشتی ، آرایشی و غذائی) در ایران


سید مهدی میر حسینی 1 ، رضا قندالی 2 مدرس دانشگاه ، مدیر عامل شركت ایمن دارو . 2 - كارشناس ارشد معاونت اموزش و تحقیقات سازمان جهاد كشاورزی خراسان رضوی
 

 

خلاصه :

از اواخر قرن نوزدهم به لحاظ پیشرفتهای روز افزون در علوم به خصوص در علم شیمی و دارو سازی اولین استخراج مواد شیمیایی به منظور استفاده‌های داروئی انجام گرفت داروهای شیمیائی به علت مقرون بصرفه بودن و تاًثیر مشخص آنها بربیماریها مطمئن‌تر تشخیص داده شدند از آن پس هزاران داروی مختلف برای درمان صدها نوع بیماری مورد استفاده انسان قرار گرفت از اواسط قرن بیستم عوارض ناخواسته داروها ی شیمیائی به تدریج آشكار شد محققان متوجه بیماریهایی می‌شدند كه نمی توانستند منشأ طبیعی داشته باشند آنها دریافتند آنچه مایه افتخار پزشكی و سبب رفاه جامعه بشری بود دارای چنان اثراتی است كه در توالی نسل‌ها به چشم میخورد (مانند فاجعه تالی دومی ) بطوریكه سازمان احتیاط دارو كه مقر آن در سوئد قرارداد ظرف یك سال (سال 1968) حدود سه هزار گزارش در مورد حوادث ناشی از مصرف داروهای شیمیائی دریافت نمود تعدادی از محققان به صراحت اعلام كردند كه بزرگترین آفت برای سلامتی انسان مصرف داروهای شیمیائی و عوارض ناشی ازمواد رادیو اكتیو می‌باشد . در حال حاضر نام بسیاری از داروها كه تعداد آنها مدام رو به فزونی است در لیست سیاه داروهائی قرارگرفته اند كه دارای اثرات جانبی مضر برای بدن انسان هستند .
واژه های کلیدی : گیاهان داروئی ، عطاریها ، صنایع داروئی ، آرایشی بهداشتی .
 

 

مقدمه :

در سالهای اخیر توجه زیادی به داروهای گیاهی و منشاء آنها یعنی گیاهان داروئی شده است این موضوع عمدتاً به دلیل اثبات عوارض جانبی داروهای شیمیائی و تمایل بشر به استفاده هرچه بیشتر محصولات طبیعی به منظور حفظ سلامت خویش بوده است همچنین مشكلات سیستم داروئی مدرن مانند هزینه‌های بالا ،استفاده از منابع غیر تجدید شونده مانند منابع فسیلی و آلودگی محیط توسط صنایع داروئی و ناتوانی بشر برای ساخت برخی از مواد داروئی كه بطور طبیعی در گیاهان وجود دارد باعث توجه هر چه بیشتر به گیاهان داروئی گردیده است در این مقاله سعی گردید بر اساس یك پژوهش آماری (میدانی) میزان استقبال مردم كشور در نیم قرن گذشته در استفاده از داروهای گیاهی وگیاهان داروئی بررسی گردد.
 

 

مواد و روشها

این تحقیق بر اساس آمار گیری میدانی و شناسائی واحدهای صنفی فروش گیاهان داروئی (عطاریها ) و داروخانه‌ها (فروشنده داروهای گیاهی ) به عنوان اولین قدم در انجام پژوهش صورت گرفته است .(لوژیت)
این پروژه در اسفندماه هشتاد و دو بوسیله مركز تحقیقات صنعتی و معدنی اندیشه و انجمن صنفی فروشندگان گیاهان داروئی خراسان و فارس و اصفهان و نیز اداره داروی گیاهی وزارت بهداشت ، درمان و آموزش پزشكی كشور اجراشد.گرچه این آمار نشان دهندة تفاوت در تعداد مراكز فروش گیاهان داروئی در مناطق مختلف كشورمی باشد اما گویای یك واقعیت است كه به دلیل عدم فعالیت كافی و مؤثرمراكز پژوهشی و دانشگاهی در طراحی و ساخت داروهائی گیاهی رسمی هنوز میزان فروش گیاهان داروئی كه در عطاریها عرضه می‌شودصد‌ها برابر فروش داروهای گیاهی عرضه شده در داروخانه‌ها می‌باشد.
 

 

نتایج و بحث :

بر اساس این آمار در 10 ساله گذشته فقط 170 پروانه ساخت داروی گیاهی از طرف اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت ،‌درمان و آموزش پزشكی صادر گردیده.در صورتیكه در همین مدت تعداد عطاریها90 برابر افزایش یافته و بااینكه در سال 73 تعداد عطاریهای كشور حدود 500 واحد بوده در حال حاضر 42000 واحد عطاری بطور رسمی مشغول فروش و عرضه گیاهان داروئی هستند .هم اكنون به ازای 67 میلیون نفر جمعیت كشور 170 نوع داروی گیاهی عرضه می‌گردد درمقایسه عطاریها هم از لحاظ میزان فروش و هم از نظر احداث واحدهای جدید 90 برابر رشد داشته اند این فرایند گویای استقبال معنی دار جامعه از استفاده از گیاهان داروئی در درمان بیماریهای مختلف است. هیچ یك از ارگانهای رسمی مسئول مانند وزارت بهداشت، ‌درمان و آموزش پزشكی و نیز اندیشمندان علم گیاهان داروئی روش رایج برای خشك كردن - پودر كردن وبسته بندی و عرضه آنرا در عطاریها تأیید نمی‌كنند بخصوص تجویز این گونه گیاهان را به شكل كنونی بسیار خطرناك می‌دانند به دلیل آنكه از بین گیاهان داروئی عرضه شده درعطاریها حدود 12 مورد آن سمی بسیار خطرناك مانند افسنطین ، تاتوره ، گل انگشتانه و . . . 28 مورد آن نیمه سمی و بقیه گیاهان چنانچه بیش از حد تعیین شده مصرف شوند می‌توانند عوارض گوناگونی را بهمراه داشته باشند .
این پدیده لزوم سیستم نظام مند و كنترل شده را در ایجاد داروخانه‌های گیاهی زیر نظر وزارت بهداشت ، درمان ، و آموزش پزشكی نشان می‌دهد كه در این گونه داروخانه‌ها پزشك آموزش دیده در مورد خواص گیاهان داروئی و چگونگی تجویز آن و نیز دكتر داروسازتعلیم یافته درزمینة شناخت خواص و عوارض داروهای گیاهی و نیز كارشناس كنترل كیفیت و شناسائی گیاهان داروئی افسینال حضور داشته باشند .نتایج بسیار جالب این پژوهش نشان داد كه فروش هر یك از عطاریها بطور متوسط روزانه بین هفتصد هزار تا سه میلیون ریال بوده كه در موارد بسیاری این مبلغ از كل فروش روزانه داروخانه‌های رسمی كشور شامل محصولات بهداشتی و آرایشی و داروئی بیشتربوده است.در این پژوهش به نتایج بسیار جالبتری بر می‌خوریم كه در مقاله كامل اعلام گردیده از جمله سهم معاملات گیاهان داروئی خشك در اقتصاد كشور و سرمایه گذاری سال گذشته بخش خصوصی در زمینه كاشت و داشت و برداشت گیاهان داروئی است .نتایج این پژوهش نشان داد كه چه بخواهیم و چه نخواهیم رویكرد جامعه نسبت به استفاده از داروهای گیاهی و گیاهان داروئی و نیز محصولات آرایشی و بهداشتی قابل بررسی است و این در كل جمعیت بالای 25 سال كه حدود 85% جامعه را تشكیل می‌دهد بیشتربوده از این گروه 30% محصولات با منشأ گیاه استفاده كرده اند و مابقی از جمله گروه پزشكان و دارو سازان بر این موضوع اعتقاد راسخ دارند این پژوهش كه برای اولین باردر كشور صورت گرفته انجام یك پژوهش ملی را اجتناب نا پذیر كرده بطوریكه نتایج آن بتواند سازمانهای دولتی و دانشمندان و پژوهشگران این مقوله و نیز بخش خصوصی را در سرمایه گزاری جهت تولید گیاهان داروئی و فراوری در صنایع داروئی و آرایشی و بهداشتی كمك نماید .
چنانچه به داده‌های موجود این پژوهش با دقت نگاه كنیم می‌بینیم علی رغم این كه حدود یك قرن كشور ما بیشترین استفاده را از داروهای شیمیائی و وارداتی یا تولید داخل داشته اعتقاد خود را به طب سنتی فراموش نكرده و حتی نسل جدید یعنی افراد بین 15 تا 30 ساله نیز به این موضوع اعتقاد دارند . بخشی ازاین رویكرد مربوط به الگو پذیری از كشورهای پیشرفته و صنعتی بوده است اما مهمترین چالش موجود در پاسخ گویی بهاین تقاضا نظام مند كردن سیستمهای عرضه گیاهان داروئی یعنی عطاریها و در مرحله بعد فعال كردن دانشگاه‌ها در بحث اموزش طب سنتی و داروهای گیاهی و ارتقائ سطح علمی پزشكان و دارو سازان و دست اندركاران بهداشت و درمان می‌باشد .تلاش در احیای طب سنتی و به روز كردن آن بوسیله دانشگاههای كشور و بررسی سهم گیاهان داروئی و داروهای گیاهی در اقتصاد كشور نیز می‌تواند به این مهم كمك كند .
 

 

منابع :

1- مركز توسعة صادرات وزارت بازرگانی ایران
2-
اداره داروهای گیاهی وزارت بهداشت درمان و آموزش پزشكی
3-
اتحادیه صادركنندگان و تولید كنندگان گیاهان داروئی
4-
طرح تحقیقاتی رویكرد جامعه به استفاده از محصولات طبیعی


The Evaluation of medicinal plants and by - products, utilization process (pharmaceutical, hygienic, cosmetic, nutritent) in Iran .
S . Mehdi Mirhoseini , Reza ghandali
Address: Daneshjoo Blvd. 13th no: 132 Tel: (0511) 6054491. Fax: 6068121 Mashed - Iran

Keywords : medicinal plant , pharmaceutical

.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

با سلام
علم را با خود به این دنیا نیاوردم و با خود نیز به گور نخواهم برد. علم را آموخته ایم تا به دیگران آموزش دهیم تا نسل به نسل بچرخد و تکمیل شود .
ما را در این امر همراهی کنید

مهندس علی جعفری
كارشناس ارشد كشاورزی
Telegeram.me/agronomic
09123882737
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ و مطالب موجود چیست؟




صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب