تبلیغات
..... مهندسان ایرانی .....

..... مهندسان ایرانی .....
واردات و توزیع نهاده های کشاورزی ( کود - سم - بذر - سمپاش ) 

بررسی اثر ضد دردی گیاه آنیسون به روش TileFlick و فرمالین در موش سوری

 

دكتر محمود رضا حیدری . دكتر علی اسدی پور ، دكتر غلامرضا سپهری، دكتر نفیسه عطار پور . دكتر فاطمه اسماعیل زاده

استادیار گروه سم شناسی و فارماكولوژی (Ph.D) ، داشكده داروسازی كرمان

استادیار گروه شیمی داروئی (Ph.D)، دانشكده داروسازی كرمان

استادیار گروه فیزیولوژی و فارماكولوژی (Ph.D)، دانشكده پزشكی كرمان دكتر داروساز

 

سابقه و هدف:

بعضی از گیاهان در طب سنتی بعنوان ضد درد مصرف می شوند. هدف از این مطالعه ارزیابی اثرات ضد دردی عصاره گیاه آنیسون (Pimpinella Anisun) است. كه بطور سنتی برای رفع سردرد های عصبی . دردهای شكمی و موارد دیگر بكار می رود.

مواد و روشها:

عصاره سوكسله و پركوله میوه این گیاه با دوزهای مختلف بصورت داخل صفاقی (IP) به موش سوری تزریق و اثر ضد دردی با روشهای Tail-filck و Formalin-Test اندازه گیری شد.

یافته ها :

 نتایج حاصل نشانگر این است كه عصاره حاصل از رش سوكسله در تست Tail-Flick در تمامی دوزهای تزریق شده (mg/kg200،100،50، و 25) قادر به اعمال اثر ضد دردی معنی دار در تمامی زمانهای مورد بررسی نسبت به گروه شاهد بوده است (01/0p<). دوز mg/kg50 از بین این دوزهای تزریق شده بیشترین اثر ضد دردی را اعمال كرد و این اثر 45 دقیقه بعد از تزریق عصاره بع حداكثر رسید. مقایسه اثر ضد دردی عصاره با A.S.A در زمان 15 (01/0p<) و در زمان 30 (05/0p<) نشان می دهد كه اثر ضد دردی A.S.A بیشتر از عصاره بوده ولی در زمانهای 45، 60، 90 و 120 (01/0p<) نسبت به فرمالین هم امتحان شد و درهمه زمانها به جز دقایق 5-0 اثر ضد دردی معنی داری (01/0p<) نسبت به نرمال سالین ایجاد نموده است. با مقایسه اثر ضد دردی دوز موثر mg/kg50 با مورفین و A.S.A به روش فرمالین این نتایج حاصل شد كه در دقابق 15-10 بعد از تزریق اختلاف معنی داری با مورفین وجود نداشت و در 5 دقیقه اول و دوم با اختلاف معنی دار (01/0p<) اثر كمتری از مورفین داشت. پیش درمانی حیوانات با نالوكسان تغییر واضحی در اثر ضد دردی عصاره ها در دو روش فرمالین و Tail-flick ایجاد نكرد.

نتیجه گیری :

در این تحقیق اثر ضد دردی نسبتاً مناسبی از عصاره گیاه آنیسون مشاهده شد كه احتمالاً اثر ضد دردی عصاره از طریق گیرنده های اوپیوئیدی اعمال نمی شود. البته در این زمینه تحقیق بیشتری نیاز است.

واژه های كلیدی :  

 گیاهان دارویی، آنیسون ، سنجش درد، تست فرمالین، تست Tail-Flick

 

مقدمه

درد همواره از عواملی بوده كه بشر را به این فكر واداشته  است كه برای مقابله با آن در پی راه چاره ای باشد و برای دست یافتن یه زندگی عاری از درد و رنج تلاشهای فراوانی تموده است. غلبه بر درد بعنوان موضوعی برای تحقیق بسیاری از پزشكان و محققان علوم زیستی بوده و هست. اهمیت تشخیص علت درد نیز در این راستا بسیار مهم است. اما قبل از علت درد ، انسان تنها به فكر تسكین و از بین بردن درد است و سپس بعلت آن می اندیشد. استفاده از گیاه درمانی از زمانهای قدیم در تمدنهای باستانی رایج بوده و امروزه نیز گیاه درمانی به صور محتلف اهم از استفاده از فرآورده های گیاهی یا عصاره های تام آنها در تمام دنیا رایج است و توجه خاصی به گیاه درمانی شده است. در این راستا و با توجه به گسترش تقاضا برای گیاه درمانی ، بررسی و تحقیق درارین زمینه ضروری است و نیاز به وسعت و گسترش در این زمینه را می طلبد. تحقیقات فراوانی در مورد بررسی اثر ضد دردی عصاره های تام گیاهان در كشورهای مختلف انجام شده است (5-1). در حالیكه در كشور ما علیرغم تنوع پوشش گیاهی بدلیل تنوع آب و هوا كه این نعمت خدادای است ، این تحقیقات بسیار اندك بوده و كمتر مورد توجه قرا گرفته است (7 و 6). گیاه آنیسون یا بادیان رومی در طب سنتی مصارف متنوعی داشته و بعنوان ضد درد در سردردهای یكطرفه و عصبی و دردهای معده بكار می رود (9 و 8). گیاه آنسیون یا رازیانه رومی یا بادیان رومی از تیره جعفری یا Umbelliferae می باشد (10 و 9). مصرف آن موجب تسكین اسپاسمهای معده و روده و از بین بردن نفخ و بطور كلی دردهای ناشی از انقباض معده و روده كه منشاء عصبی داشته باشند، می گردد. بعلاوه در رفع سر دردهای یكطرفه ، سرگیجه، سرفه آسم و برنشیت اثرات مفیدی دارد. بعلت اسانس آن در رفه بوی بد دهان مؤثر است. اثر زیاد كننده ترشحات شیر دارد و با مصرف آن شیر افزایش یافته و عطر و بوی اسانس آن نیز در شیر وارد میشود. در دامپزشكی مصرف فراوان دراد و مخصوصاً بمنظور تقویت حركات دودی شكل روده بكار میرود و برای جلوگیری از نفخ و زیاد كردن شیر گاو و دامها مصرف میشود (11). دانه های آنسیون بعنوان ضد درد در ناراحتی میگرن و نیز بادشكن ،معطر كننده، ضدعفونی كننده و مدر مصرف سنتی دارد (11 و 9). لذا با توجه به بررسی خهای انجام شده در منابع اطلاعاتی و مطالب ذكر شده در آنها كه به بعضی از آنها اشاره شد، این احتمال كه گیاه آنسیون دارای خاصیت ضد دردی باشد وجود دارد و بنظر میرسد كه برای مطالعه اثر ضد دردی باشد (3).

در این تحقیق اثر ضد دردی این گیاه با آزمون Tail flick كه یك روش حرارتی (7) سنجش درد و آزمون فرمالین كه یك روش شیمیایی (12) سنجش درد می باشد، در موش سوری بررسی شده است.

مواد و روشها

جمع آوری و خشك كردن گیاه :

میوه گیاه آنسیون در فصل تابستان از اطراف شهبازان كرمان جمع آوری شده و توسط گیاه شناسان شناسایی و نامگذاری علمی گردید. بهترین زمان جمع آوری این گیاه در ماههای تیر و مرداد می باشد (11).

تهیة عصاره گیاهی :

1-    روش پركولاسیون ، 50 گرم پودر آنیسون را داخل بشر بزرگی ریخته  و به آن متاتول 80% افزوده میشود. پس از مدت 24 ساعت محلول به درون پركولاتور منتقل و بر روی آن یك كاغذ صافی همراه با یك قطعه شیشه گذاشته میشود پس از اضافه نمودن متانول 80% بعنوان حلال، شیر پركولاتور تا حدی كه سرعت جریان حلال 3-2 قطره در دقیقه باشد باز میشود پس از اطمینان از پایان عمل پركولاسیون (حدود 72 ساعت بعد) عصاره با استفاده از دستگاه تغلیظ در خلاء غلیظ شده و در داخل آون با حرارت 40 درجه سانتیگراد قرار میگیرد تا عصاره كاملاً خشك شود (13).

2-    روش سوكسله، 50 گرم پودر آنیسون را داخل پارچه یا كاغذ صافی كه سوراخهای بسیار ریز دارد قرار داده میشود سپس حلال مورد نظر را در فلاسك ریخته و درجه حرارت مطابق نقطه جوش حلال تنظیم میشود. حلال بخار شده در طول لوله بالا میرود ، بخار حلال توسط آب سرد خنك شده ، مایع میشود و بصورت قطراتی وارد پودر خام میشود. وقتی سطح حلال به سیفون رسید حلال بطور اتوماتیك تخلیه میشود و وارد فلاسك جمع آوری میگردد. این جریان بطور مرتب تا 4 ساعت انجام شده تا عمل استخراج كامل شود. عصاره پس از تغلیظ بایستی در آون خشك شود (13).

تهیه محلول های تزریقی عصاره:

پس از خشك شدن كامل عصاره ، مقداری از آن وزن و در حجمی معین از نرمال سالین حل شده تا غلظتهای مورد نظر برای تزریق به حیوانات حاصل شود. محلول شفاف است. در این تجربه محلولهای با غلظتهای متفاوت به میزان ml/kg 10 بصورت داخل صفاتی به حیوانات تزریق گردید.

دوزهای بكار برده شده در این تجربه شامل ml/kg 200 ،100 ، 50، 25 بوده است . به این گروه كنترل منفی نرمال سالین ml/kg 10 و به گروه كنترل مثبت مرفین با دوز mg/kg 5/2 و A.S.A (mg/kg 300) تزریق شده است. به منظور بررسی نقش گیرنده های اوپیوئیدی در اثر ضد دردی عصاره نالوكسان با دوز mg/kg4 ، 5 دقیقه قبل از تزریق عصاره بصورت S.C (سیر جلدی) تزریق شد.

 

انجام تست های فارماكولوژیك:

حیوان مورد آزمایش

در این تجربه از موش سوری نر با وزن تقریبی 25-20 گرم استفاده شد. حیوانات در دسته های 30-20 عددی نگهداری شده كه دارای سیكل نوری 12 ساعت نور. 12 ساعت تاریكی بودند. غذای آنها ساخت كارخانه خوراك دام پارس بود. موشها 24 ساعت قبل از انجام آزمایش به محل آزمایشگاه منتقل شده و به آب و غذا دسترسی داشنتد و یك ساعت مانده به آزمایش ، وزن شده در قفسهای مجزا شماره گذاری شده و بدون آب و غذا نگهداری میشدند. حرارت آزمایشگاه 1 22 درجه سانتیگراد ، در طول آزمایشات ثابت بود.

تست (Tail flick) :

دستگاه استفاده شده ساخت شركت پویای ارمغان مشهد بوده و محرك حرارتی آن اشعه ای از لامپ Osram Bllaphot (6460) بوده و برای سنجش (Tail-flick Latency -(TFL)) استفاده شده است. حیوان در محفظه مخصوص Mice Holder یا Restainer قرار گرفته و پس از حذف حركاتی اضافی با فشار پدال دستگاه ، اشعه شروع به تابش كرده و به محض مشاهده حركات دم تابش اشعه را متوقف ساخته و طول مدت تابش اشعه یاداشت میشد . حداكثر محدوده زمانی كه محرك آسیب رسان بر روی دم حیوان اعمال میشد (زمان Cut off) معادل 10 ثانیه در نظر گرفته شده است. چون افزایش تحریك ، بیشتر از این زمان باعث ضایعه بافتی و اختلال در نتایج میشود. به جهت افزایش دقت ،تحریك به محلهای متوالی از انتها تا ابتدای دم ، اعمال گردید(7).

 

روش انجام كار

زمان اولیه پاسخ به تحریك قبل از تزریق عصاره در حیواناتیكه به مدت یك ساعت در قفسهای جداگانه بوده ، اندازه گیری و به عنوان لحظه صفر یا Control Latency در نظر گرفته شد. سپس عصاره به صورت  IP یا داخل صفاتی تزریق شده و Latency در زمانهای 15 ، 30 ، 45 ، 60 ، 90 120 دقیقه پس از آن اندازه گیری گردید. در این تحقیق دوزهای MG/KG 200 ، 100 ، 50 و 25 از عصاره سوكسله mg/kg 50 از عصاره پركوله ، نرمال سالین به میزان ml/kg 10 و A.S.A به میزان mg/kg 300 و مورفین به میزان mg/kg 5/2 به حیوانات تزریق شد. موشهای مورد آزمایش در هر گروه و شاهد 7 عدد بودند. گروه شاهد فقط حامل عصاره یعنی نرمال سالین دریافت كردند. اثر ضد دردی با تعیین Analgesia Index مشخص شده كه با استفاده از فرمول ذیل محاسبه گردید.

 

Analgesia Index = test latency - control latency            *   100

Cut off (10sec) – control latency

Latency = فاصله زمانی از لحظه تابش اشعه گرمازای دستگاه تا جمع كردن و گریز دم حیوان از مسیر تابش

Cut off = حداكثر مجاز تابش اشعة گرمازا دم حیوانات (7).

تست فرمالین (Formalin Test) :

این تست ، یكی از تستهای استاندارد در مورد اندازه گیری پاسخ در برابر درد است. در این روش حیوان در جایگاه مخصوصی  كه شامل یك چهار پایه آلومینیومی می باشد و روی آن صفحه شیشه ای قرار دارد مستقر میگردد. بر روی صفحه شیشه ای قیف دهان گشادی به قطر 20 سانتیمتر وجود دارد كه حیوان زیر قیف و روی صفحه شیشه ای قرار میگیرد. در فاصله ای از صفحه شیشه ای و سطح افق آینه ای با زاویه 45 درجه قرا گرفته است كه مشاهدات  را آسان تر میكند. قبل از هر آزمایش به منظور تطبیق حیوان با محیط جدیدی ، 15 دقیقه زیر قیف شیشه ای قرا می گیرد. پس از این زمان ، حیوان آماده تزریق می باشد. محلول تزریقی فرمالین 5/0 درصد به میزان 25 میكرولیتر بعنوان ایجاد كننده درد بكار میرود. این محلول بصورت زیر جلدی به كف پای راست حیوان تزریق میشود و بلافاصله پس از تزریق ، مجدداً به زیر قیف شیشه ای منتقل و پاسخ در برابر درد در محدوده زمانی 30 دقیقه ثبت میشود. برای مقایسه از محلول نرمال سالین شاهد استفاده میشود. پاسخ در برابر درد عبارت است از مجموع زمانهایی (بر حسب ثانیه) كه صرف تكان دادن لیسیدن یا گاز گرفتن پای تزریق شده میشد. این زمانها هر 5 دقیقه اندازه گیری شده و مقدار عددی آن معرف میزان درد ایجاد شده در نتیجه تزریق فرمالین به كف پای حیوان بحساب آمد (14 و 12).

 

روش آنالیز آماری

در هر سری از آزمایشات اثر دوزهای مختلف بصورت میانگین و انحراف معیار Mean SEM در 7 موش ثبت گردید. جهت تعیین وجود اختلاف معنی دار میان گروههایی كه غلظتهای متفاوت عصاره حامل مورفین و A.S.A را دریافت كرده بودند، از آنالیز واریانس ANOVA و بدنبال آن متد Newman-keuls استفاده شد و اختلاف با 05/0 < P معنی دار در نظر گرفته شده است (12 و 7).

یافته ها

الف) اثر ضد دردی عصاره متانولی حاصل از روش سوكسله گیاه آنیسون به روش Tail flick .

اثر ضد دردی عصاره متانولی حاصل از روش سوكسله با دوزهای 25 ، 50 ، 100 ، 200 میلی گرم به ازای هر كیلوگرم سنجیده شد. عصاره فوق تقریباً در تمامی زمانها پاسخ ضد دردی معنی داری را در مقایسه با نرمال سالین ایجاد كرد (01/0 < P). دوز mg/kg 50 عصاره فوق بیشترین اثر ضد دردی را ایجاد نمود (01/0 < P) . و حداكثر اثر ضد دردی 45 دقیقه پس از تزریق عصاره مشاهده گردید (01/0 < P).

 

شكل 1 . رابطه اندكس ضد دردی دوزهای مختلف عصاره سوكسله بر حسب زمان در موش سوری با روش Tail Flick

(به موش مقدار ml/kg 10 نرمال سالین (O) یا عصاره سوكسله آنیسون با دوزهای ( صفاتی تزریق گردیده است mg/kg25) بصورت داخل هر نقطه نماینگر میانگین میانگین خطای معیار اندكس ضد دردی در 7 موش می باشد. * 05/0 < P و + ، 01/0 < P اختلاف معنی دار نسبت به گروه نرمال سالین).

 

ب) مقایسه پاسخ ضد دردی  عصاره متانولی حاصل از روش سوسكله آنیسون با عصاره متانولی حاصل از روش پركوله با آزمون Tail flick.

نتایج حاصل نشان دهنده اثر ضد دردی بالاتر عصاره حاصل از روش سوكسله نسبت به دوز مشابه از عصاره حاصل از روش پركوله در دقیقه 45 میباشد (01/0 < P) .

ج) مقایسه پاسخ ضد دردی مؤثرین دوز عصاره سوكسله آنیسون با مورفین و A.S.A به روش Tail flick.

دوز mg/kg 50 عصاره در زمان 15 دقیقه پس از تزریق اختلاف معنی داری نسبت به مورفین ایجاد نكرده است لذا نشانگر وجود اثر ضد دردی مناسب ودر حد مورفین است. در دقیقه های 45 ، 90 ، 120 پس از تزریق ، عصاره ضد دردی بیشتری نسبت به مورفین mg/kg5/2 ایجاد نموده است (01/0 < P). همچنین در مقایسه با A.S.A  با دوز mg/kg 300 در زمان 15 دقیقه (01/0< P) و در زمان 30 دقیقه (05/0< P) پس از تزریق اثر ضد دردی A.S.A بیشتر از عصاره بوده ولی در دقایق 45 ، 60 ، 90 ، 120 ، عصاره اثر ضد دردی بیشتری نسبت به A.S.A ایجاد نموده است  (01/0< P).

 

د) اثر ضد دردی عصاره متانولی حاصل از روش سوكسله آنیسون به روش فرمالین .

همانطور كه در شكل 4 مشخص است دوز mg/kg 50 عصاره سوكسله آنیسون غیر از دقایق 5-0 در بقیه زمانها با 01/0< P عصاره نسبت به نرمال سالین اثر ضد دری معنی دری ایجاد نموده است.

 

ه)مقایسه اثر ضد دردی مؤثرترین دوز عصاره سوكسله آنیسون با مورفین و A.S.A به روش فرمالین.

جهت بررسی بیشتر اثر ضد دردی این گیاه عصاره سوكسله با دوز mg/kg 50 با مورفین با دوز mg/kg 5/2 و A.S.A با دوز mg/kg 300 مقایسه شد.

شكل 3. رابطه اندكس ضد دردی مؤثرترین دوز عصاره سوكسله آنیسون و آسپرین و مرفین بر حسب زمان در موش سوری با روش Tail Flick .

و این نتایج بدست آمد. در دقایق 15-10 بعد از تزریق اختلاف معنی داری بین عصاره و مورفین وجود ندارد و این موضوع بیانگر ا“ است كه عصاره گیاه در دقایق فوق اثر ضد دردی مناسب و در حد مورفین داشته است و در دقایق  20-15 و 25-20 اثر ضد دردی عصاره بیشتر از مورفین بوده است (01/0< P) ولی در 5 دقیقه اول و دوم عصاره اثر كمتری نسبت به مورفین داشته است 05/0< P) در مقایسه عصاره سوكسله با A.S.A ، در 5 دقیقه اول و دقایق 30-25 اختلاف معنی داری دیده نمی شد و این نشان دهنده این است كه عصاره اثر ضد دری تقریباً معادل A.S.A داشته است . در 5 دقیقه سوم وچهارم و پنجم اثر ضد دردی عصاره بیشتر از A.S.A بوده است (p<0.01</SP< p>

گردآوری: علی جعفری میدانی

 

.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

با سلام
علم را با خود به این دنیا نیاوردم و با خود نیز به گور نخواهم برد. علم را آموخته ایم تا به دیگران آموزش دهیم تا نسل به نسل بچرخد و تکمیل شود .
ما را در این امر همراهی کنید

مهندس علی جعفری
كارشناس ارشد كشاورزی
Telegeram.me/agronomic
09123882737
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ و مطالب موجود چیست؟




صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب