تبلیغات
..... مهندسان ایرانی .....

..... مهندسان ایرانی .....
واردات و توزیع نهاده های کشاورزی ( کود - سم - بذر - سمپاش ) 

ارزیابی نقش دانشگاه‌های ایران
در آموزش دروس گیاهان دارویی و داروهای گیاهی

سید مهدی میر حسینی - مدرس دانشگاه ، مدیر عامل شركت ایمن دارو
آدرس : مشهد - بولوار دانشجو - خ دانشجو 13 - پلاك 132 - شركت ایمن دارو
 

 

خلاصه:

آموزش عالی كشور در 15 بهمن سال 1313 با تاسیس دانشگاه تهران شكل گرفت ، این دانشگاه تا سال 1321 جزء وزارت فرهنگ بود و در این سال استقلال یافت.در همان زمان علم درمان طبیعی Naturopathy به شكل امروزی در آلمان پیدا شد و بعد در آمریكا و سایر كشورها مورد استقبال قرار گرفت .این علم در زمان‌های بسیار دور حدود 2700 سال قبل از میلاد در مصر، چین، هند و ایران رواج داشته است .این سؤال پیش می‌آید در طول 70 سال گذشته كه دانشگاههای ما به آموزش مشغول بوده اند چه سهمی از علم داروهای گیاهی و علوم مربوط به گیاهان دارویی و درمان‌های طبیعی را آموزش داده اند . دانشمندان گذشتة این مرز و بوم مزیت نسبی علوم طب قدیم را به ما به امانت سپردند اما كشورهای صنعتی بیشتر از ما به آن پرداختند .
واژه های کلیدی : آموزش عالی ، داروسازی ، گیاهان داروئی ، داروهای گیاهی

 

 

مقدمه :

علم داروسازی در حالی در كشورهای صنعتی درقرن گذشته پیشرفت نمود كه هیچكدام از ابزار و اسباب اندازه گیری و شناسایی مواد مؤثره موجود در جهان پیشرفتة كنونی وجود نداشت . به همت دانشگاههای كشورهای اروپایی در آموزش كاربردی علوم مختلف به خصوص علوم مربوط به گیاهان دارویی در سال گذشته در كشور آلمان 10000 فرمول داروهای گیاهی و محصولات جدید آرایشی - بهداشتی با منشاء گیاه تولید و به بازار جهانی عرضه گردید .
 

 

مواد و روشها :

در این پژوهش با استفاده ازروش كتابخانه ای و بهره گیری از آمارهای موجود در مركز آمار وزارت علوم و تحقیقات و فن آوری و نیز وزارت صنایع و معادن میزان اثر بخشی
آموزش‌های دانشگاه‌های كشور در تربیت نیروهای انسانی و متخصص بخصوص در زمینة گیاهان دارویی و طب سنتی بررسی گردید .
در حال حاضر بیش از 400 رشتة تحصیلی مختلف در دانشگاه‌های دولتی و آزاد اسلامی و دانشگاه پیام نور تدریس می‌شود كه سهم دروس مربوط به آموزش گیاهان دارویی ( كاشت ، داشت ، برداشت ) حدود یك صدم درصد می‌باشد . این دروس می‌بایست در دانشكده‌های كشاورزی و علوم پایه و دانشكده های مهندسی و نیز كلیة رشته‌های علوم پزشكی آموزش داده شود ، در مبحث مربوط به فرآوری گیاهان دارویی یعنی :
الف ) جمع‌آوری و آماده سازی گیاهان دارویی و معطّر
ب ) روشهای شناسایی گیاهان دارویی
ج ) اكولوژی گیاهان دارویی و معطّر
د)روشهای استخراج واستحصال مواد مؤثرة گیاهان دارویی
ر) آشنایی با دستگاه‌های استخراج مواد مؤثره و واحد‌های درسی دیگر از این مقوله خبری نیست .
در دانشكدة داروسازی فقط 6 واحد درسی و 1 واحد آزمایشگاه مربوط به داروهای گیاهی وجود دارد كه آن هم در قالب مفردات پزشكی عرضه می‌شود ، در صورتیكه در طول دورة دكترای دارو سازی عمومی بیش از 200 واحد درسی ارائه می‌گردد .
در دانشكدة پزشكی و در طول دورة طبابت هیچ واحد درسی مربوط به داروهای گیاهی و طب قدیم وجود ندارد.
در رشته‌های فنی و مهندسی كه می‌توانند نقش عمده ای در آموزش طراحی و ساخت دستگاه‌های مورد استفاده در صنایع تبدیلی گیاهان دارویی مانند ( صنایع دارویی ، آرایشی - بهداشتی و شیمیایی ) داشته باشند دروسی عرضه نمی‌شود . در علوم پایه كه می‌تواند در بحث شناسایی و آنالیز مواد مؤثره موجود در گیاهان دارویی به خصوص شیمی آنالیست فعالیت كنند مطالب كافی ارائه نمی‌شود .
در سال 81 در سمینار باز آموزی پزشكان و داروسازان و دندانپزشكان در موضوع تجویز دارو دبیر محترم همایش اعلام كردند بدلیل نداشتن پزشكانی كه اثرات داروهای گیاهی را آموخته باشند و نیز داروسازانی كه در این رشته مهارت كافی را كسب كرده باشند نمی توانیم مانند كشورهای پیشرفته مصرف داروهای گیاهی را جایگزین كرده و توسعه دهیم و در كوتاه مدت بدلیل كمبود اساتیدی كه بتوانند این دروس را ارائه دهند نمی‌توانیم تحول چشمگیری در رشته‌های پزشكی و داروسازی ایجاد كنیم.
در حال حاضر 80% پزشكان و 90% درصد داروسازان كشور به جایگزین كردن داروهای گیاهی به جای داروهای شیمیایی اعتقاد دارند، و حتی تعدادی از پزشكان متخصص و مطرح كشور با مطالعات آزادی كه در این رابطه داشته اند داروهای گیاهی را جایگزین داروهای شیمیایی كرده اند .
 

 

نتایج و بحث :

این مقاله در عین بررسی وضعیت موجود دانشگاههای كشور از جهت آموزش دروس مربوط به گیاهان دارویی و صنایع وابسته (دارویی - غذایی - بهداشتی و آرایشی) درصدد ارائة پیشنهادهای علمی و اجرایی و به تبع آن توسعة رشته‌ها و دروس دانشگاهی مرتبط با نیازهای بخش‌های مختلف جامعه مانند درمان ، صنعت ، كشاورزی و بررسی كمبودهای موجود در این زمینه می‌باشد .
محدودیتهای كه به دلیل كمبود نیروی متخصص و توانمند در زمینة فرآوری گیاهان دارویی و نیز تولید محصولات جدید دارویی و آرایشی - بهداشتی و غذایی ایجاد شده زمینة سرمایه گذاری كه می‌تواند فرصت‌های اشتغال را برای افراد جامعه ایجاد كند متوقف نموده و از این بابت كشور ما زیان اقتصادی عظیمی را متحمل گردیده است . شروع تحول در این موضوع تنها با پرورش نیروهای دانشگاهی میسر می‌گردد در طول 50 سال گذشته صنایع تبدیلی گیاهان دارویی تنها به تولید عرقیات سنتی اقدام نموده و بخش دیگری از گونه‌های كمیاب دارویی كشور به قیمت بسیار ارزان و از راه‌های غیر قانونی صادر گردیده در همین مدت در كشورهای پیشرفته بیش از 10000 نوع محصولات دارویی ، بهداشتی - آرایشی و غذایی با منشاء گیاه تولید و در بازارهای جهانی عرضه گردیده.
عامل محوری و عمدة این فرآیند عدم توجه مسئولین آموزش عالی به طب سنتی و استفاده از گیاهان دارویی در درمان بیماریها و نیز تولید علم در این زمینه بوده است . پتانسیل لازم جهت توسعة علوم مربوط به گیاهان دارویی از قرن‌های گذشته در كشور وجود داشته و مسئولیت این مهم با دانشگاه‌های كشور واساتید مربوطه می‌باشد .
در این پژوهش مطالعاتی رابطة معنی داری بین توسعه نیافتگی آموزش عالی و میزان بیكاری و كاهش درآمد سرانة كشور وجود دارد .
برخلاف آنچه كه تصور می‌شود آموزش عالی كشور به جای تصمیم گیری در تدوین و طراحی نوع رشته‌ها ی تحصیلی دانشگاهی می‌بایست از پایین شروع كرده و در بخش‌های مختلف اجتماعی مانند صنعت ، درمان و سایر بخش‌ها نیاز سنجی نماید بطوریكه بر اساس نیاز بازار كار اقدام به پذیرش دانشجو ، نوع رشتة تحصیلی و نیز تعداد مورد نیاز بنماید .این پژوهش نشان داد كه اگر همین امروز آموزش عالی كشور تصمیم به انجام چنین تحولی را در سیستم آموزش دانشگاهی بنماید 10 سال طول می‌كشد تا محصولات دانشگاه یعنی متخصصین مورد نظر و پرورش یافتة دانشگاهها بتوانند نیاز‌های واقعی بخش‌های مختلف جامعه را برآورده سازد .كشور ایران كه خود پرچم دار علم درمان طبیعی بوده است در حال حاضر حداقل به اندازة عمر قرص آسپیرین یعنی 101 سال از جوامع صنعتی و پیشرفته عقب مانده است .
 

 

منابع :

1- مركز آمار وزارت صنایع و معادن .
2-
مركز مطالعات نیروی انسانی وزارت بهداشت - درمان و آموزش پزشكی .
3- WHA 40.33 (1987). WHA 31.33 (1978). WHA 30.40(1977) . WHA 42.43 (1989) .
4-
راهبردهای توسعة صنعتی و معدنی استان خراسان تالیف سید مهدی میر حسینی ( مركز تحقیقات صنعتی و معدنی اندیشه) .
5-
واحد خدمات مهندسی ایمن دارو ( صنایع غذایی و دارویی)

The evaluation of Iranian universities role in educating medicinal plants and herbi drugs lessons .
S . Mehdi Mirhoseini
Daneshjoo Blvd. 13th no: 132 Tel: (0511) 6054491. Fax: 6068121 Mashed - Iran

Abstract
The high education in our country starts at 1933 with finding of the University of Tehran. This university up to 1942 was member of ministry of education, the separated to start with the ministry of high education. At the same time a new field of natural therapy called Naturopathy has been start at Germany America and some other countries of the World has been started with a good public acceptance. This Science from a very long time has been started especially in Egypt, China, India, Iran and some other countries. At the same time a question has been arrived, What has been done in this field by our universities at the time. Our old sciences in their books but the industrial countries get more benefits from the old sciences than ours.
Keywords: medicinal plant , universities - herbal drags

.: Weblog Themes By themzha :.

درباره وبلاگ

با سلام
علم را با خود به این دنیا نیاوردم و با خود نیز به گور نخواهم برد. علم را آموخته ایم تا به دیگران آموزش دهیم تا نسل به نسل بچرخد و تکمیل شود .
ما را در این امر همراهی کنید

مهندس علی جعفری
كارشناس ارشد كشاورزی
Telegeram.me/agronomic
09123882737
نظر سنجی
نظرتان در مورد وبلاگ و مطالب موجود چیست؟




صفحات جانبی
آمار سایت
بازدیدهای امروز : نفر
بازدیدهای دیروز : نفر
كل بازدیدها : نفر
بازدید این ماه : نفر
بازدید ماه قبل : نفر
تعداد نویسندگان : عدد
كل مطالب : عدد
آخرین بروز رسانی :
امکانات وب